Kıbrıs Kültürü Tüten Bir Gelenek; Hasır İskemle Sanatı

Kıbrıs kültürünü halkımıza yeniden hatırlatmak ve geçmişe yolculuk yaparak yüzleri gülümsetmek anlamında gerçekleştirdiğimiz özel röportajlarımıza bu hafta hasır iskemle sanatı ile devam ediyoruz. Haberimize konu olan başlık da memleketimizin zenginliklerinden, el emeği göz nuru güzelliklerimizden, meşakkatli bir yapım süreci olan, ince işçilik gerektiren, her eski Kıbrıs evinde mutlaka mevcut, bir nevi ulusal simgelerimizden; El yapımı hasır iskemlelerimiz…

Hasır İskemle Nedir?

   Hasır iskemle sanatı toplumunuzun önemli kültürel ögesidir. Tarihi 1800’lü yıllara kadar dayanan kültürel değerimiz, adanın hem Kuzey hem de Güney kısmında icra edilmektedir. Sazlıklardan elde edilen sazların sap kısmından üretilen iskemlelerin 40 yıllık ömürleri olduğu ve 200 kiloya kadar yük kaldırabilecekleri bu sanatı icra eden ustalar tarafından belirtilmiştir. Ülkemizde bu sanatı 50 yılı aşkın süredir icra eden, bir dönem geçimini bu şekilde sağlayan, 65 yıllık çınar, Hasan Şöföer’in atölyesini ziyaret ettik. Aslen Dohni, Leymosun bölgesinden olan ve 1974 Barış Harekâtı sonrasında Taşkent’e yerleşen Şöföer, uzun yıllar boyunca geçimini hasır sandalye örerek sağlamış. 4 oğlu olan Şöföer, evlatlarına da bu sanatı aşılamaktan geri kalmamış. Atölyelerinde bize ev sahipliği yapan oğullar Mithat ve Cuma Şöföer, babadan miras sanatlarını kamera karşısında icra etmiş ve bizleri bu kültürel değerimiz hakkında bilgilendirmişlerdir. Röportajımızın büyük bir bölümünde bizlere eşlik eden ve sorularımızı yanıtlayan Mithat Şöföer, babalarının kendilerine bu işi öğretirken “Meslek gibisi yoktur”, “Bu sizlerin bileğine altın bileziktir” nasihatleri ile onları motive ettiğini vurguladı. 20 yılı aşkın süre boyunca babaları ile bu mesleği icra ettiklerini belirten Şöföer, “her ne kadar eski olursak olalım, ne kadar zaman geçerse geçsin babamızın yaptığı kadar hızlı ve kusursuz iş çıkaramıyoruz” ifadelerini kullandı. [caption id="attachment_10436" align="alignnone" width="785"] Hasır İskemle Yapım Aşaması[/caption]

Yapım Aşaması

İskemlelerin yapım aşamasını sorduğumuzda ise Şöföer şöyle anlatıyor; “İlk etapta kardeşim Cuma tahta iskeletleri çakıyor. Baraj bölgelerinden topladığımız sazlıkları balalar haline getiriyoruz. Yıllar içerisinde bir sandalyeye yetecek kadar sazlığı göz kararı alıştık ve o miktara göre ayırıyoruz. Sarma işlemine başlamadan önce sazlık saplarını ıslatıyoruz ve son olarak örme işlemi başlıyoruz. Farklı boyutlarda iskemleler var. Kahveci tipi iskemlelerin yapımı ortalama 1 saat 15 dakika, mini tip iskemleler ise ortalama 45 dakikada sürüyor. Örme işlemi bittiğinde sazlıklardan arta kalan kısımlar bıçak yardımı ile kesiliyor ve iskeletinin cilası atılıyor”.

Yükseliş ve Düşüş

Babası ve kardeşleri ile icra ettikleri bu mesleğin zirve noktasını 2000’li yılların başı olarak nitelendiren Şöföer, “Özellikle 2005-2006 yıllarında rekor siparişler alıyorduk. Tek bir işletme için 400-500 sandalye yaptığımız zamanlar oldu. Babam ve kardeşlerimden ayrı 3-4 kişilik ayrı ekipte kurmuştuk. 8-9 kişi bile siparişleri zor yetiştiriyorduk” ifadelerini kullandı. O dönemlerde özellikle restoranlardan çok büyük ilgi oluğunu ekleyen Şöföer, günümüzde hala Kıbrıs Rum kesiminden dahi siparişler aldıklarını belirtti. [caption id="attachment_10434" align="alignnone" width="701"] Hasır İskemle Atölyesi[/caption]

Fiyatlar Nedeniyle Talep Azaldı

Röportajımızı sonlandırırken sözlerine üzülerek şunları ekledi; “Zaman içerisinde kaybedilen ilgi ve fiyatların artması sonucu talepler azaldı. Bir zamanlar en büyük gelir kaynağımız olan hasır iskemle sanatı artık bir nevi baba mirası. Hobi ve ikinci iş olarak devam ediyoruz. Sadece tanıdık veya çok eski müşterilerimize yapıyoruz. Ailecek esas gelir kaynağımız uzun bir süredir sürdürdüğümüz mobilyacılık”. Haber / Tugay AÇIKYILDIZ [caption id="attachment_10435" align="alignnone" width="543"] Hasır İskemle Atölyesi / Taşkent[/caption]