Kemik erimesi nedir? Kemik sağlığını korumak için ne yapılmalı?

Bu hafta sizlerle yaşlılıkla birlikte sessizce ilerleyen, fakat sonuçları oldukça ciddi olabilen bir sağlık sorununu ele alıyoruz: Osteoporoz. Aynı zamanda çoğu zaman yanlış anlaşılan osteopeni ve osteomalazi kavramlarını da açıklığa kavuşturuyoruz. Güncel bilimsel çalışmalar ışığında, kemik sağlığını korumak için nelere dikkat etmemiz gerektiğini detaylandırıyoruz.

OSTEOPOROZ NEDİR? KİMLER RİSK ALTINDA?

Osteoporoz, kemik mineral yoğunluğunun azalması ve kemik dokusunun zayıflamasıyla karakterize sistemik bir hastalıktır. Bu durum, kemiklerin kırılgan hale gelmesine ve özellikle kalça, omurga ve el bileklerinde kırık riskinin artmasına neden olur.

Risk altındaki gruplar: Postmenopozal kadınlar, 65 yaş üstü bireyler,Düşük vücut kitle indeksine sahip olanlar, Sigara ve alkol tüketimi yüksek olanlar , Düşük kalsiyum ve D vitamini alımı olanlar, Hareketsiz yaşam sürenler, Kortikosteroid gibi kemik yapısını zayıflatan ilaçları uzun süre kullananlar

OSTEOPENİ NEDİR? OSTEOPOROZLA FARKI NE?

Osteopeni, kemik yoğunluğunun azalmaya başladığını gösteren, ama henüz osteoporoz seviyesine ulaşmamış bir durumdur. Genellikle sessiz ilerler ve rutin taramalarda ortaya çıkar.

Çoğu zaman kemik yoğunluğu sonuçlarını gören bireylerde “kemik erimesi varmış” gibi yorumlar yapılır. Oysa ki osteopeni ve osteoporoz aynı şey değildir. Osteopeni, bir uyarıdır ve bu aşamada alınacak önlemlerle osteoporozun gelişmesi önlenebilir.

OSTEOMALAZİ: D VİTAMİNİ EKSİKLİĞİNİN SONUCU

Osteomalazi, genellikle D vitamini eksikliğine bağlı gelişen, kemiklerin mineralizasyonunun bozulduğu bir hastalıktır. Bu durumda kemikler yumuşar ve ağrılı hale gelir. Çocuklarda ise bu tabloya “raşitizm” adı verilir.

BESLENME FAKTÖRLERİ

Kemik sağlığında beslenmenin rolü tartışılmaz. Özellikle aşağıdaki mikrobesinler, kemik dokusunun korunmasında kritik rol oynar:

• Kalsiyum: Süt, yoğurt, peynir, badem, yeşil yapraklı sebzeler ve kalsiyumla zenginleştirilmiş gıdalarda bulunur.

Günlük önerilen alım: 1000-1200 mg

• D vitamini: Somon, sardalya, yumurta sarısı, karaciğer ve D vitamini ile zenginleştirilmiş ürünlerde bulunur. Güneş ışığı ise en doğal kaynağıdır.

Günlük önerilen alım: 15-20 mcg (600-800 IU)

• Magnezyum: Tam tahıllar, fındık, kakao ve yeşil sebzelerden sağlanır.
• K vitamini: Brokoli, ıspanak ve lahana gibi sebzelerle alınabilir.
• Çinko ve fosfor: Kemik yapımında destekleyici görev alır.
• D Vitamini Eksikliği ve Osteoporoz Arasındaki Bağlantı

2023–2025 arasında yayımlanan birçok güncel çalışmada, D vitamini eksikliğinin osteoporoz gelişiminde temel risk faktörlerinden biri olduğu gösterilmiştir. Yetersiz D vitamini düzeyi, kalsiyum emilimini engeller, paratiroid hormon düzeylerini artırır ve kemik yikimini tetikler.

D vitamini eksikliği olan bireylerde, kemik kırıklarına yatkınlık, kas zayıflığı ve düşme riski de belirgin şekilde artmaktadır.

KEMİK SAĞLIĞI İÇİN YAŞAM TARZI DEĞİŞİKLİKLERİ ŞART

Unutulmamalıdır ki, güçlü kemikler yalnızca iyi bir diyetle değil, bütüncül bir yaşam tarzıyla mümkündür. Ağırlık taşıyan egzersizler – yürüyüş, pilates ve direnç antrenmanları gibi – kemik yapımını desteklerken, sigara ve alkol tüketiminin azaltılması, kemik yıkımını yavaşlatır. Ev ortamında düşme riskini azaltacak düzenlemeler yapılması, özellikle yaşlı bireylerde kırıkları önlemede kritik rol oynar. Ve elbette, kemik yoğunluğunun düzenli takibi, özellikle 65 yaş ve üzeri kadınlarda, sessizce ilerleyen kemik kayıplarını zamanında fark etmek için hayati önem taşır.

Kemik sağlığını korumak, sadece bugünü değil, yaş alırken bağımsız ve kaliteli bir yaşam sürmeyi de garanti altına almak demektir.

Haftaya görüşmek dileğiyle, sağlığınız eksik olmasın.