Huzursuz Bağırsak Sendromu ve beslenme

Herkese yepyeni bir haftadan merhaba.

Huzursuz Bağırsak Sendromu (IBS), dünya genelinde %10-15 oranında görülen, karın ağrısı, şişkinlik, gaz, ishal veya kabızlık gibi semptomlarla karakterize edilen fonksiyonel bir gastrointestinal bozukluktur.

 Bu sendromun kesin nedeni bilinmemekle birlikte, diyetin ve psikolojik faktörlerin semptomlar üzerinde önemli bir etkisi olduğu bilimsel çalışmalarla gösterilmiştir.

IBS VE DİYET İLİŞKİSİ

IBS'li bireylerin çoğu, semptomlarının belirli yiyeceklerle tetiklendiğini belirtmektedir. Bu durum, diyetin IBS yönetiminde merkezi bir rol oynadığını göstermektedir. Özellikle fermente olabilen kısa zincirli karbonhidratlar (FODMAP'ler) içeren gıdalar, semptomları artırabilir. FODMAP'ler; fruktanlar, galakto-oligosakkaritler, laktoz, fruktoz ve polioller gibi bileşenleri içerir ve bu maddeler bağırsakta fermente olarak gaz ve su birikimine neden olabilir.

DÜŞÜK FODMAP DİYETİ

Düşük FODMAP diyeti, IBS semptomlarını azaltmada etkili bir yöntem olarak öne çıkmaktadır. Bu diyet, üç aşamadan oluşur: eliminasyon, yeniden tanıtım ve kişiselleştirme. İlk aşamada, yüksek FODMAP içeren gıdalar diyetten çıkarılır. İkinci aşamada, bu gıdalar tek tek diyete yeniden eklenerek semptomlara etkisi gözlemlenir. Son aşamada ise bireyin tolere edebildiği gıdalar belirlenerek uzun vadeli bir beslenme planı oluşturulur. Bu yaklaşım, bireysel farklılıkları dikkate alarak semptom yönetimini optimize eder.

ELİMİNASYON DİYETLERİ VE DİĞER YAKLAŞIMLAR

Eliminasyon diyetleri, belirli gıdaların diyetten çıkarılarak semptomların izlenmesini içerir. Bu yöntem, bireysel tetikleyicilerin belirlenmesine yardımcı olabilir. Ancak, bu tür diyetlerin besin eksikliklerine yol açmaması için profesyonel rehberlik önemlidir. Ayrıca, bazı IBS'li bireylerde laktoz veya gluten intoleransı gibi spesifik intoleranslar da semptomları tetikleyebilir. Bu durumda, ilgili gıdaların diyetten çıkarılması faydalı olabilir.

IBS'Yİ EN SIK TETİKLEYEN GIDALAR

Süt ve Süt Ürünleri: Laktoz içeren süt, yoğurt ve peynir gibi ürünler, laktoz intoleransı olan IBS hastalarında semptomları artırabilir.

Buğday ve Gluten İçeren Tahıllar: Buğday, arpa ve çavdar gibi tahıllar, fruktan adı verilen FODMAP'leri içerir ve IBS semptomlarını tetikleyebilir.

Baklagiller: Nohut, mercimek ve fasulye gibi baklagiller, galakto-oligosakkaritler içerir ve gaz, şişkinlik gibi semptomlara neden olabilir.

Soğan ve Sarımsak: Yüksek fruktan içeriği nedeniyle, bu gıdalar IBS semptomlarını artırabilir.

Elma, Armut ve Karpuz: Bu meyveler, fruktoz ve polioller içerir ve bazı IBS hastalarında semptomları tetikleyebilir.

Alkol ve Kafein: Alkol ve kafein, bağırsak hareketliliğini artırarak ishal ve karın ağrısı gibi semptomlara yol açabilir.

Her bireyin toleransı farklı olduğundan, bu gıdaların etkisi kişiden kişiye değişebilir. Bu nedenle, semptomları tetikleyen gıdaların belirlenmesi için bir diyetisyen eşliğinde eliminasyon diyeti uygulanması önerilmektedir.

PSİKOLOJİK FAKTÖRLER VE IBS

IBS'nin sadece fiziksel değil, aynı zamanda psikolojik bir yönü de bulunmaktadır. Stres, anksiyete ve depresyon gibi psikolojik durumlar, IBS semptomlarını tetikleyebilir veya şiddetlendirebilir. Araştırmalar, psikolojik stresin bağırsak hassasiyetini, hareketliliğini ve geçirgenliğini etkileyerek semptomların artmasına neden olabileceğini göstermektedir. Bu nedenle, stres yönetimi ve psikolojik destek, IBS tedavisinde önemli bir yer tutmaktadır.

RESMİ BESLENME REHBERLERİ VE DİYETİSYEN DESTEĞİ

İngiliz Diyetetik Derneği (BDA) ve diğer ulusal sağlık kuruluşları, IBS yönetiminde diyetin önemini vurgulamaktadır. Bu rehberler, düşük FODMAP diyeti, lif alımının düzenlenmesi ve bireysel intoleransların yönetimi gibi stratejileri içermektedir. Ancak, bu yaklaşımların etkili ve güvenli bir şekilde uygulanabilmesi için bir diyetisyenle çalışmak önerilmektedir. Diyetisyenler, bireyin semptomlarına, yaşam tarzına ve beslenme ihtiyaçlarına uygun kişiselleştirilmiş planlar oluşturabilir.

IBS, yaşam kalitesini olumsuz etkileyen bir durumdur; ancak uygun diyet, stres yönetimi ve profesyonel destekle semptomlar yönetilebilir. Düşük FODMAP diyeti ve eliminasyon diyetleri gibi yaklaşımlar, semptomların azaltılmasında etkili olabilir. Ancak, bu diyetlerin bireysel ihtiyaçlara göre uyarlanması ve besin eksikliklerinin önlenmesi için diyetisyen desteği önemlidir. Ayrıca, stres ve diğer psikolojik faktörlerin yönetimi, IBS tedavisinin ayrılmaz bir parçasıdır..

Haftaya görüşmek dileğiyle, sağlığınız eksik olmasın.