EMO’dan güneş paneli uyarısı: Hukuki çerçeve acilen oluşturulmalıdır

Kıbrıs Türk Mühendis ve Mimar Odaları Birliği (KTMMOB) Elektrik Mühendisleri Odası (EMO), Depolamalı Güneş Enerjisi Sistemleri için teknik ve hukuki çerçevenin acilen oluşturulması gerektiğini belirtti.

Elektrik Mühendisleri Odası’ndan yapılan açıklamada, Oda olarak yenilenebilir enerjiyi destekledikleri; ancak akülü sistemlerin teknik standartlar ve açık mevzuat olmadan yaygınlaşmasının kamu güvenliği, şebeke güvenilirliği, yangın riski, tüketici hakları ve çevresel sorumluluk açısından ciddi boşluklar doğurduğu kaydedildi.

“Son dönemde konutlar ve küçük işletmelerde hızla yaygınlaşan akülü (enerji depolamalı) güneş enerjisi sistemleri; batarya güvenliği, test sertifikaları, çevrim ömrü, kapasite düşümü, yangın davranışı ve ömür sonu bertarafı gibi ayrı teknik başlıklar içermektedir.” denilen açıklamada, bu nedenle teknik denetim ve mühendislik kontrolü olmaksızın yapılan gelişigüzel kurulumların ciddi bir kamu güvenliği sorunu haline geldiği belirtildi.

Açıklamada, mühendislik biliminin ve teknik standartların göz ardı edildiği bu uygulamaların ‘yenilenebilir enerji yatırımı’ adı altında meşrulaştırılmasının kabul edilemeyeceği vurgulandı.

Kontrolsüz şekilde kurulan hibrit inverter tabanlı enerji depolama sistemlerinin şebekeye istenmeyen enerji enjeksiyonuna neden olabildiği belirtilen açıklamada, “Ayrıca şebeke kesintisi durumunda uygun koruma önlemleri bulunmadığında sistemlerin devrede kalması, şebeke üzerinde bakım veya arıza giderme çalışması yapan teknik personel açısından ciddi elektriksel güvenlik riski oluşturmaktadır.” ifadelerine yer verildi.

Açıklamada, söz konusu teknik hassasiyetleri kapsayan kapsamlı bir mevzuatın ivedilikle hazırlanması ve piyasada hâlihazırda kontrolsüz şekilde gerçekleştirilen kurulumların kayıt, denetim ve teknik uygunluk mekanizmalarıyla kontrol altına alınmasının zorunlu olduğu vurgulandı.

 “TEMEL HASSASİYET NOKTALARIMIZ”

Açıklamada, Oda’nın temel hassasiyet noktalarına değinilerek, şu ifadelere yer verildi:

“Ülkeye giriş standardı açık olmalı; test sertifikası ve teknik dosyası eksik aküler piyasaya girememelidir. Bataryanın çevrim ömrü, kapasite kaybı, garanti koşulları ve beklenen kullanım ömrü açıkça beyan edilmelidir. BMS; aşırı şarj, aşırı akım, kısa devre, sıcaklık ve iç arıza korumalarını doğrulanabilir biçimde sağlamalıdır. Kurulum yeri, havalandırma, yangından ayırma, acil kapatma ve itfaiye erişimi kuralları açıkça tanımlanmalıdır. Yangın algılama sistemi (TS EN 54 veya muadili) zorunlu tutulmalıdır. Kontrolsüz hibrit inverter uygulamalarıyla şebekeye istenmeyen enerji enjeksiyonu engellenmelidir. Şebeke kesintisinde, sistemlerin şebekeden tamamen izole edilmesi sağlanmalı; bakım personeli için elektriksel güvenlik riski oluşmamalıdır. Kurulum, test, devreye alma ve bakım yalnız yetkili kişilerce yapılmalı; kapasite artışları yeniden denetlenmelidir. Ömrü biten bataryalar için geri alım, toplama, taşıma ve bertaraf mekanizması kurulmalıdır. İkinci ömür veya kullanılmış bataryalar, ayrı bir test ve kabul rejimi olmadan sisteme dahil edilmemelidir. KIB-TEK ve ilgili kurumlar tarafından etkin denetim mekanizmaları kurulmalıdır.”

Elektrik Mühendisleri Odası, ilgili kurumları, yetkilileri ve halkı uyararak, enerji dönüşümü sürecinin plansızlık, denetimsizlik ve teknik sorumsuzlukla yürütülemeyeceğini savundu.

Açıklamada, gerekli teknik düzenlemeler ve denetim mekanizmaları derhal oluşturulmadığı takdirde; yakın gelecekte yaşanabilecek “yangınların, patlamaların, ekipman arızalarının, şebeke sorunlarının ve olası can kayıplarının sorumluluğunun”, önlem almaktan kaçınan kurumlar ile yetkililerin üzerinde olacağı ileri sürüldü.