Kıbrıs iklimine uygun zeytin çeşitleri belirlendi: İşte öne çıkan çeşitler

Tarımsal Araştırma Enstitüsü (TAE) Türkmenköy İstasyonu’nda, 2014 yılında 21 zeytin çeşidiyle oluşturulan adaptasyon parselinde elde edilen sonuçlar katılımcılarla paylaşıldı.

TAE Müdürü Cem Karaca, 2010 yılında başlayan adaptasyon çalışmalarının sonuçlarının alınmaya başlandığını belirterek, yeni zeytin çeşitlerinin ülke koşullarına uygunluğunun devlet tarafından araştırılmasının önemine dikkat çekti.

Üreticilerin bahçe kurarken TAE’nin denemelerinden yararlandığını belirten Karaca, çalışmaların uzun yıllar gerektirdiğini söyledi.

“YANLIŞ ÇEŞİT SEÇİMİ ÜRETİCİYE AĞIR KAYIPLAR YAŞATABİLİR”

TAE Ziraat Yüksek Mühendisi Hüseyin Karanfil, 2010 yılında yerli zeytinin genotipinin belirlenmesi için başlatılan çalışmalar sonucunda, ülkede yaygın olarak yetiştirilen yerel zeytin tipinin 2024 yılında “Ada Yerlisi” adıyla tescil edildiğini açıkladı.

Zeytincilikte verim alınmasının uzun yıllar gerektirdiğini belirten Karanfil, yanlış çeşit seçiminin üreticiler için ciddi ekonomik kayıplara yol açabileceğini vurguladı.

Deneme parselinde Ada Yerlisi ile birlikte 20 farklı çeşidin incelendiğini ifade eden Karanfil, 2026 yılında ağaçların yüzde 90-95’inden ürün alınması üzerine parselin halkın ziyaretine açıldığını söyledi.

Karanfil, kurak iklim koşullarını yansıtmak amacıyla parsellerde farklı sulama aralıkları uygulandığını, bazı ağaçların haftada bir, bazılarının ise üç haftada bir sulandığını belirtti.

“KIBRIS ZEYTİNYAĞI AÇISINDAN ÖZEL BİR KONUMDA”

Kıbrıs’ın kurak ikliminin zeytinlerde polifenol oranını artırabildiğini belirten Karanfil, bunun ülke zeytinyağını değerli kılan özelliklerden biri olduğunu ifade etti.

Ülkede zeytinyağında tağşiş ve asitlik ölçümlerinin yapılabildiği bir laboratuvar kurulduğunu ancak polifenol değerinin henüz ölçülemediğini kaydetti.

Kaliteli zeytinyağı elde etmek için hasadın doğru zamanda yapılması gerektiğini vurgulayan Karanfil, zeytinlerin en geç meyvede siyah benekler görülmeye başlandığında toplanmasını önerdi.

Yeşil zeytinden elde edilen yağın miktarının daha az ancak polifenol değerinin daha yüksek olduğunu belirten Karanfil, zeytinin tamamen siyahlaşmasıyla yağın kalitesinin genel olarak düştüğünü söyledi.

VERİMİ VE KALİTESİYLE ÖNE ÇIKAN ÇEŞİTLER

Adaptasyon çalışmalarında özellikleriyle öne çıkan çeşitler şöyle sıralandı:

• Eşek Zeytini: İri taneli, sofralık.
• Sarı Ulak: Sofralık ve yağlık.
• Gemlik: Öne çıkan çeşitler arasında.
• Butko: Erken verime yatıyor, sofralık ve yağlık; gövde ağaç sarı kurduna hassas.
• Sinop 4-14: Yüksek verimli.
• Domat: Sofralık.
• Girit: Yağlık, geç olgunlaşan ve kuraklığa dayanıklı.
• Uslu: Yüksek verimli, her yıl ürün veriyor.
• Çilli: Yağlık ve sofralık, yüksek ve düzenli verimli.
• Memecik: Yerli zeytine benzer özelliklerde, verim yılında yüksek ürün veriyor.
• Eğri Burun: Yüksek verimli, yağlık.

Karanfil, çalışmaların henüz tamamlanmadığını, bilimsel rapor hazırlanacağını ve öne çıkan çeşitlerin fidanlarının ithalatına izin verilmesi için ilgili Bakanlığa başvurduklarını belirtti.

TAE’nin zeytin alanındaki çalışmaları, Türkiye Kalkınma ve Ekonomik İş Birliği Ofisi’nin desteğiyle yürütülüyor.