Akdeniz’deki kriz her şeyi değiştirdi… Fırat Nehri'nin gizemi çözüldü

Kutsal kitaplarda adı geçen ve Mezopotamya uygarlıklarının doğuşunda kritik rol oynayan Fırat Nehri'nin nasıl ortaya çıktığı bugüne kadar kesin olarak açıklanamamıştı. Nature Geoscience dergisinde yayınlanan yeni bir araştırmada bilim insanları bu gizemi çözdüğüne inanıyor.

Bilim insanları gizemi çözmek için sismik görüntüleme verileri, uydu gözlemleri, jeolojik haritalar ve Akdeniz'in altında gömülü tortu katmanları gibi farklı verileri analiz etti.

İKİ FARKLI NEHİR SİSTEMİ VARDI

Araştırmaya göre bugün bildiğimiz Fırat Nehri, başlangıçta tek bir nehir değildi. Bunun yerine Paleo-Murat ve Paleo-Karasu adı verilen iki büyük nehir sistemi bulunuyordu.

Bilim insanlarına göre bu nehirler milyonlarca yıl birbirinden bağımsız olarak bugünkü Türkiye ve Suriye'de aktı.

Paleo Murat'ın yaklaşık 16,5 milyon, Paleo-Karasu'nun ise 8,6 ila 5,9 milyon yıl önce ortaya çıktığı tahmin ediliyor. Bu nehirler Kuzey Anadolu Fayı'nın güneyindeki göller sistemine dökülüyordu.

AKDENİZ'DEKİ KRİZ HER ŞEYİ DEĞİŞTİRDİ

Ancak 5,3 milyon yıl önce meydana gelen jeolojik bir olay bu durumu değiştirdi. Bu dönemde Atlantik Okyanusu ile Akdeniz arasındaki bağlantı, bugünkü Cebelitarık Boğazı çevresinde büyük ölçüde kısıtlandı. Sonuç olarak Akdeniz'in büyük kısmı kurudu.

Tarihe "Messiniyen Tuzluluk Krizi" olarak geçen bu olayda Akdeniz'in su seviyesi yüzlerce metre geriledi. Araştırmacılar bu düşüşün nehirlerin davranışını tamamen değiştirdiğini söylüyor.

Buna göre nehirler yeni dengeyi kurabilmek için yataklarını hızla derinleştirmeye başladı. Aynı dönemde Anadolu'daki tektonik hareketler de hızlandı. Faylar aktif hale gelirken arazinin eğimi değişti, erozyon da arttı.

Araştırmacılar bu dönemde Anadolu yaylalarındaki bazı büyük göllerin doğal setlerini aşarak sele yol açmış olabileceğini düşünüyor.

1,6 MİLYON YIL ÖNCE BİRLEŞTİLER

Araştırmaya göre milyonlarca yıl süren bu tektonik değişimler sonucunda Paleo-Murat ve Paleo-Karasu'nun da yatakları değişti. Sonunda iki nehir yaklaşık 1,6 milyon yıl önce birleşerek bugünkü Fırat Nehri'ni oluşturdu.

Nehir daha sonra Basra Körfezi yönünde akmaya başladı.