Erhürman: Kıbrıs müzakerelerinde oyun değiştirici bir öneri yaptık

umhurbaşkanı Tufan Erhürman, Birleşmiş Milletler (BM) Genel Sekreteri’nin Kıbrıs Kişisel Temsilcisi Maria Angela Holguin Cuellar’ın ev sahipliğinde, Rum Yönetimi Başkanı Nikos Hristodulidis ile gerçekleştirdiği üçlü görüşmenin ardından Cumhurbaşkanlığı’nda basın toplantısı düzenledi.

Görüşmeye, bugüne kadar güven yaratıcı önlemler kapsamında ele alınan ancak sonuçlandırılamayan konulara ilişkin köprü kurucu öneriler içeren bir paketle katıldıklarını belirten Erhürman, paketin yeni talepler içermediğini vurguladı.

Önerilerin afetlere ortak müdahale, askeri işbirliği, eğitim, çevre, kültürel miras, Imagine Projesi ve geçiş noktalarını kapsadığını belirten Erhürman, görüşmede uzlaşı sağlanan ve kabul edilmeyen başlıkları açıkladı.

AFETLERE ORTAK MÜDAHALE MEKANİZMASINDA UZLAŞI

Erhürman, BM Genel Sekreteri António Guterres'in daha önce gündeme getirdiği, adada meydana gelebilecek afetlere ortak müdahale mekanizması kurulması önerisinin görüşüldüğünü belirtti.

Bu önerinin Mart 2025'te Kıbrıs Rum liderliği tarafından yazılı olarak sunulduğunu hatırlatan Erhürman, ilgili teknik komitenin görevlendirilmesi ve mekanizmanın geliştirilmesi konusunda Hristodulidis ile anlaştıklarını açıkladı.

ASKERİ MEKANİZMA ÖNERİSİ KABUL GÖRMEDİ

İki taraftaki askerlerin ara bölgede yaşanan sorunlar ve mayın temizliği gibi konularda işbirliği yapmasını sağlayacak askeri mekanizma önerisinin kabul edilmediğini belirten Erhürman, BM'nin 1 Mayıs 2020'de sunduğu ayrıntılı çalışmayı aynen kabul etmeye hazır olduklarını ifade etti.

IMAGINE PROJESİ İÇİN ANLAŞMA SAĞLANDI

Erhürman, Eğitim Teknik Komitesi tarafından tamamlanma aşamasında olan EduBites çalışmasının kabul görmediğini, karşı tarafın konuyu değerlendirmek için zamana ihtiyaç duyduğunu söyledi.

Imagine Projesi'nin ise başlangıçtaki yapısıyla yeniden hayata geçirilmesini önerdiklerini belirten Erhürman, projenin Eğitim Teknik Komitesi'nin yönetimi ve gözetiminde başlatılması önerisinin kabul edilerek ortak açıklamaya girdiğini kaydetti.

Projenin, iki taraftaki çocukların vatandaşlık bağına bakılmaksızın katılabileceği şekilde yürütülmesinin önemine dikkat çekti.

KÜLTÜREL MİRAS VE ÇEVRE PROJELERİNE ONAY

Kültürel Miras Teknik Komitesi'nin görev alanındaki eski eserlere ilişkin bilgi, veri ve materyal paylaşımını içeren çalışmanın hayata geçirilmesi önerisinin kabul edildiğini açıklayan Erhürman, Çevre Teknik Komitesi'nin yürüttüğü üç projenin sonuçlandırılması konusunda da uzlaşı sağlandığını belirtti.

Erhürman, Maronit kiliseleri ve Ermeni Manastırı'nın restorasyonuna ilişkin bekleyen çalışmalara, ilgili toplumlarla işbirliği ve iletişim içerisinde, Kültürel Miras Teknik Komitesi'nin uzmanlığından yararlanarak tek taraflı başlayacaklarını açıkladı.

GEÇİŞ KAPILARI VE PİLE YENİDEN GÜNDEMDE

Geçiş noktaları konusunda dört aşamalı öneri sunduklarını açıklayan Erhürman, Akıncılar-Limya ve Kambo-Gemikonağı kapılarının açılması ile gündemdeki diğer tüm geçiş noktaları ve Pile konusunun üçlü görüşmede ele alınması önerisinde uzlaşıldığını söyledi.

Kiracıköy-Eylence yolunun tamamen kuzeyden geçmesi ve Kıbrıs Türk tarafınca yapılmasını önerdiklerini belirten Erhürman, alternatif olarak yolun Yeri köyüne kadar olan bölümünün kuzeyden kendileri tarafından, güneyden Eylence'ye uzanan bölümünün ise Avrupa Birliği finansmanıyla yapılmasını sunduklarını ifade etti.

Kuzeyde kalan yol güzergahındaki 1974 öncesi Kıbrıs Rum mallarını Taşınmaz Mal Komisyonu aracılığıyla kamulaştırmaya hazır olduklarını da vurguladı.

Erhürman, diğer önerilerinin Kiracıköy-Eylence, Akıncılar-Limya, Haspolat ve Kambo-Gemikonağı kapılarının açılması ve Pile sorununun çözülmesi ile Haspolat ve Kambo-Gemikonağı kapılarının açılarak diğer konuların BM Genel Sekreteri ile yapılacak görüşmeye bırakılmasını içerdiğini anlattı.

MÜZAKERELERDE DEĞİŞİM YARATABİLECEK YENİ ÖNERİ

Erhürman, üçlü görüşmede daha önce açıklanmayan yeni bir öneri de sunduğunu belirterek, bunun Kıbrıs sorununa ilişkin müzakerelerde önemli bir değişim yaratabileceğini söyledi.

“Bir tane de yeni ve aslında bayağı bir oyun değiştirici olabilecek, yaklaşımları etkileyebilecek bir öneri yaptık bugün” diyen Erhürman, Hristodulidis'in öneri hakkında açıklama yapmak istemediğini, kendisinin de bu aşamada ayrıntıları paylaşmayacağını kaydetti.

Erhürman, önerinin üzerinde dikkatle düşünülmesi halinde Kıbrıs sorunuyla ilgili görüşmelerde önemli bir değişim yaratma fırsatı doğabileceğini ifade etti.

BM GENEL SEKRETERİ İLE GÖRÜŞME HAFTALAR İÇİNDE

Üçlü görüşmenin sonuçlarını değerlendiren Erhürman, 2017 Crans-Montana görüşmelerinden bu yana geçen sürecin durgunluk olarak nitelendirilebileceğini belirterek, uzun süredir tartışılan konularda ilerleme sağlanmasını tatmin edici bulduğunu söyledi.

Her şeyin bir anda değişmesini veya çözülmesini beklemediklerini vurgulayan Erhürman, “Bunları mütevazı ileriye doğru adımlar olarak değerlendiriyorum” dedi.

BM Genel Sekreteri António Guterres ile planlanan üçlü görüşmenin haftalar içinde yapılacağını açıklayan Erhürman, güven yaratıcı önlemler, geçiş noktaları ve Pile konusunun görüşülmeye devam edeceğini belirtti.

Erhürman, “Üçlü görüşmede de umarım bunlarla da sonuç alacak duruma geliriz” ifadelerini kullandı.