Guterres: Ya başaracağız ya da yanacağız

Birleşmiş Milletler (BM) Genel Sekreteri Antonio Guterres, Antalya’da düzenlenen BM İklim Değişikliği Çerçeve Sözleşmesi 31. Taraflar Konferansı (COP31) Liderler Zirvesi’nin açılışında konuştu.

Türkiye Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan’a ev sahipliği için teşekkür eden Guterres, iklim krizinin hızla ilerlediğini belirterek, 2025’te küresel emisyonların tüm zamanların en yüksek seviyesine ulaştığını ve son 4 yılın tarihin en sıcak yılları olduğunu söyledi.

Fosil yakıt sektörünün yüksek kârlar elde etmeyi sürdürdüğüne dikkat çeken Guterres, iklim felaketlerinin dünya genelinde insanların yaşamlarını, geçim kaynaklarını ve ekonomileri etkilediğini vurguladı.

“DÜNYA ÇOK YAVAŞ İLERLİYOR”

Paris Anlaşması kapsamında küresel sıcaklık artışının 1,5 dereceyle sınırlandırılmasının hedeflendiğini hatırlatan Guterres, bu sınırın aşılmasının artık kaçınılmaz göründüğünü ancak aşımın süresini ve etkilerini azaltmanın mümkün olduğunu ifade etti.

Küresel emisyonların her yıl yaklaşık yüzde 6 azaltılması gerektiğini belirten Guterres, mevcut ulusal planların bu hedefin en iyi ihtimalle üçte birini karşılayabildiğini söyledi.

Guterres, mevcut planların tam olarak uygulanması halinde bile yüzyıl sonunda sıcaklık artışının 2,5 dereceyi aşabileceği uyarısında bulunarak, “Gezegenimiz ısınıyor. Zaman daralıyor. Ya başaracağız ya da yanacağız” dedi.

“FOSİL YAKITLAR DİNOZORLARIN İZİNDEN GİTMELİ”

Temiz enerji kullanımının hızla arttığını belirten Guterres, güneş enerjisinin küresel elektrik üretimindeki payının ve elektrikli araç satışlarının son 10 yılda önemli ölçüde yükseldiğini kaydetti.

Fosil yakıtlardan bilimsel verilere dayalı, adil ve düzenli biçimde uzaklaşılması gerektiğini vurgulayan Guterres, “Fosil yakıtlar, dinozorların izinden gitmelidir. Bu kendiliğinden gerçekleşmeyecektir. Dinozorların bir lobi grubu yoktu. Fosil yakıtların ise var” ifadelerini kullandı.

“2035’E KADAR YENİLENEBİLİR ENERJİ KAPASİTESİ 3 KATINA ÇIKMALI”

BM Çevre Programı’nın son raporuna işaret eden Guterres, 2035’e kadar küresel yenilenebilir enerji kapasitesinin 2025 seviyesine göre en az 3 katına çıkarılması gerektiğini belirtti.

Karbon yakalama teknolojisi kullanılmayan kömür santrallerinden elektrik üretiminin aynı dönemde en az yüzde 75 azaltılması gerektiğini söyleyen Guterres, bu üretimin 2040’a kadar neredeyse tamamen sona erdirilmesi, petrol ve doğal gaz kullanımının da yaklaşık üçte bir oranında düşürülmesi çağrısında bulundu.

Guterres, yeni kömür projelerinden vazgeçilmesini, petrol ve doğal gaz altyapısının genişletilmemesini, yenilenebilir enerji yatırımlarının hızlandırılmasını ve işçilerin haklarını koruyan ulusal geçiş planları hazırlanmasını istedi.

“GELİŞMİŞ ÜLKELER FİNANSMAN SORUMLULUĞUNU YERİNE GETİRMELİ”

İklim adaletinin gelecek 10 yılın en önemli sorunlarından biri olacağını belirten Guterres, gelişmekte olan ülkelerin temiz enerji yatırımlarından yeterli pay alamadığını söyledi.

Gelişmiş ülkelerin emisyonlarını daha hızlı azaltması ve taahhüt ettikleri finansman ile teknolojiyi sağlaması gerektiğini vurgulayan Guterres, 2035’e kadar yıllık en az 300 milyar dolarlık iklim finansmanı sağlanması ve uyum finansmanının en az 3 katına çıkarılması çağrısında bulundu.

Guterres, gelişmekte olan ülkelere yönelik 1,3 trilyon dolarlık finansman hedefinin de somut kaynak aktarımına dönüşmesi gerektiğini ifade etti.

“KİRLİLİĞE NEDEN OLANLAR BEDELİNİ ÖDEMELİ”

Son 3 ayda dünyanın en büyük 9 petrol şirketinin toplam 95 milyar dolar kâr elde ettiğini belirten Guterres, iklim krizinin yol açtığı zararların karşılanmasında fosil yakıt şirketlerinin de sorumluluk üstlenmesi gerektiğini söyledi.

Kayıp ve Hasara Müdahale Fonu’nda yaklaşık 600 milyon dolar toplandığını, bunun söz konusu şirketlerin 14 saatte elde ettiği kâra denk geldiğini belirten Guterres, hükümetlere fosil yakıt şirketlerinin kârlarını vergilendirme çağrısı yaptı.

“Kirliliğe neden olanlar bedelini ödemeli” diyen Guterres, elde edilecek gelirlerin iklim felaketlerinden etkilenen savunmasız ülkelerin desteklenmesinde kullanılmasını istedi.

“İKLİM MÜCADELESİNİ SÜRDÜRECEĞİM”

İklim kriziyle mücadelede uluslararası iş birliğinin önemine dikkat çeken Guterres, ülkelerin bütün konularda uzlaşmak zorunda olmadığını ancak tek başlarına çözemeyecekleri sorunlar için birlikte hareket etmeleri gerektiğini belirtti.

Gelecek yıl BM Genel Sekreterliği görevinin sona ereceğini hatırlatan Guterres, görevinden ayrıldıktan sonra da iklim mücadelesini desteklemeyi sürdüreceğini söyledi.

Guterres, “Gelecek sene, artık genel sekreter olmayacağım ancak her zaman şuna güvenebilirsiniz, hakikati söylemeyi bırakmayacağım. Bunun için savaşmayı bırakmayacağım” ifadelerini kullandı.