Eğitim ve öğretim siyasetten ayrı düşünülebilir mi?
“Eğitimi siyasetten uzak tutmalıyız” savı ne kadar gerçekçi olabilir?
Ozan Çoli
Malumunuz, ülkemizde 6 Aralık 2026 tarihinde yapılacak seçimler, gelecek beş yılımızı ve yaşam kalitemizi belirleyecek. Üstelik bu seçimde hem yerel (belediye) hem de genel seçimler yapılacaktır.
İki seçimin birlikte yapılması kararı, toplumsal sorunları ve sakıncaları hiç tartışılmadan, özellikle iktidar kanadının siyasi hesapları doğrultusunda önümüze konulmuştur.
Siyasetin ve siyasetçilerin yeni alışkanlığı maalesef “Ben yaparım, olur” anlayışıdır.
Bu anlayış, toplum adına görev talep edip kendi kafasındakini yapmak, seçmenle ve toplumla alay etmektir. Bu toplum, söz konusu anlayış yerleşmeden onu ortadan kaldırmalıdır.
Gelelim siyaset ve politika kavramlarının aynı anlamda kullanılması konusuna.
Siyaset ve politika aynı kavramlar değildir.
Siyaset, toplumun çıkarlarını temsil etmek, güç ilişkilerini yönetmek, kaynakları dağıtmak ve devletin işleyişini ve yönetimini belirlemek amacıyla yapılır.
Politika ise siyasi hedefler doğrultusunda izlenen belirli ilkelerin, stratejilerin ve eylem planlarının bütünüdür.
Siyaset, genel bir kavram olup yönetim ve uzlaşı idealini barındırır. Toplumun tüm sorunlarına çözümler üretmek ve toplumsal yaşamı düzenlemek amacıyla yapılır.
Politika ise daha dar kapsamlı, kendine özgü konulara odaklanan karar ve uygulamalardan oluşur.
Ülkelerde siyasi partiler, muhafazakâr, yenilikçi, ilerici veya sosyalist politikalar uygulama isteği taşırlar.
Bu kavramlar arasındaki ayrımları kısaca yaptıktan sonra asıl konumuza, yani eğitim ve öğretimin siyasetten uzak tutulup tutulamayacağı meselesine dönelim.
Bu konu, eğitim tartışmalarında zaman zaman aydınlar ve uzmanlar tarafından dile getirilmektedir. Kestirmeden söyleyeyim: Eğitim konularının siyasetten uzak tutulması mümkün değildir.
Eğitimi politikadan da ayırmak mümkün değildir. Yukarıda da açıkladığım üzere eğitim, hayatın her alanını ilgilendiren birçok mesleki ve davranışsal konuyu kapsadığından siyasetin ve politikaların tam da merkezinde yer almaktadır.
Siyasetçilerin ve politika yapıcıların eğitimden uzak kalmasını ne kadar istesek de eğitimin doğası gereği bu mümkün değildir.
Tüm bunlardan anlaşılacağı üzere, “Eğitim siyasi bir meseledir.”
Eğitim, bir toplumun, vatandaşın ve insanın şekillenmesini sağlayan bir sistemdir. Siyasetçiler ve politika yapıcılar, kendi ideolojilerine göre toplumda görmek istedikleri insanı yetiştirmeyi hayal ederler.
Siyaset, toplumun yararı için devleti yönetme anlayışına dayandığından siyaset ve eğitim iç içe geçmiş, birbirinden ayrılamaz kavramlardır.
Siyasi partiler ise siyaset anlayışları ve izledikleri politikalar bakımından birbirlerinden farklıdır. A partisi muhafazakâr bir parti ise politikaları da muhafazakâr olacaktır. B partisi liberal bir parti ise onun politikaları seküler ve neoliberal olacaktır. C partisi sosyalist bir parti ise politikaları halkçı ve sosyalist olacaktır.
Şimdi, bu partilerin siyaset anlayışları birbirinden farklı olduğundan, eğitim sisteminin yetiştirmeyi önerdiği ve hayal ettiği insan ile muhafazakâr, liberal ya da sosyalist kültürün yetişmesini beklediği insan arasında ciddi farklılıklar ortaya çıkmaktadır.
Bizim gibi ülkelerde eğitimle siyaset ve eğitimle politikalar arasındaki ilişkiler, partilere göre birbirine zıt önermeler ortaya koyduğundan sağlıklı bir eğitim politikasının oluşturulması oldukça zordur.
Dolayısıyla eğitimin çıktısı, beklenenden farklı olmaktadır. Şimdiki eğitim sisteminde portakalı sıkınca üzüm suyu elde edilen bir yapı vardır.
KKTC'de eğitim; ortak paydalarda buluşularak, rasyonel bir zemine oturtulmuş, toplumun değerleri ve kültürüyle şekillenen bir ilkeler bütünü doğrultusunda yeniden inşa edilmeli ve liyakate dayalı yeni bir yapı kurulmalıdır.
Burada “yapı” olarak önerdiğim şey bir sistemdir. Bu sistem; girdisi, süreci, çıktısı ve değerlendirmesi bakımından kendi içinde tutarlılığı ve bütünlüğü olan, kısmen özerk, sürekliliği bulunan bir yapıya sahip olmalıdır.
6 Aralık 2026 tarihinde seçime giderken ülkemizin siyasetçilerine ve siyasi partilerine eğitim politikalarını sorun, onları sorgulayın. Seçime giren, özellikle iktidara aday olan partilere eğitim ve öğretimde yaşanan sorunlarla ilgili çözüm önerilerini sorun. İktidara aday partilerin öncelikle eğitim sorunlarına çözüm üretmeleri boyunlarının borcudur.
2026-2027 eğitim ve öğretim yılında yaşanan ve seçim sürecinde sorgulanması gereken sorunların ana başlıklarını şöyle sıralayabiliriz:
-
Okul binaları ve altyapı sorunları: Konteyner sınıflar, deprem riski ve okulların fiziki altyapı eksiklikleri.
-
Yetersiz merkezi eğitim bütçeleri ve okul bütçeleri: Okulların toplumdan ve velilerden maddi destek istemek zorunda kalmaktan kurtarılması.
-
Sınıflardaki aşırı öğrenci sayıları ve yabancı öğrencilerin eğitim sorunları: Kalabalık sınıflara çözüm bulunması, yabancı öğrencilerin yoğun olduğu sınıflarda yaşanan sorunların ve Türkçe konuşmayan öğrencilerin dil sorunlarının giderilmesi.
-
Dünyadaki gelişmelerin gerisinde kalmış, genetiği değiştirilmiş hibrit müfredatlar ve tüzükler: Anayasa'ya uygun, demokratik, laik ve bilimsel bir eğitim mi, yoksa dogmatik bir eğitim mi?
-
Öğretmen ve personel eksiklikleri: Öğretmen branşlarındaki eksikliklerin giderilmesi ve taşeronlaşan eğitim çalışanlarının istihdam biçimlerinin yarattığı pedagojik sakıncalar.
-
Yetersiz kalan mesleki teknik öğretim (MTÖ) okulları: Güncellenmeyen alan ve bölümler ile yetersiz öğrenci kapasitesi.
-
Siyasetçilerin eğitim yönetimindeki rolü: Siyasetçinin eğitim bakanı olması, kendi tercihleri doğrultusunda siyaset ve politikalar yürütmesi, toplumsal uzlaşıların ve ihtiyaçların göz ardı edilmesi.
-
Artan eğitim maliyetleri: Eğitim maliyetlerinin her geçen gün öğretmenlerin ve velilerin üzerine yüklenmesi.
Önümüzdeki seçimde sizlerden oy isteyen siyasi partilere veya adaylara, okullarımızda bu yıl ve her gün yaşanan sorunlara karşı ne önerdiklerini sorun. Bu sorunlara yönelik politikaları var mı? Sizlerin ve çocuklarımızın karşısına hangi çözümlerle çıkıyorlar?
Lütfen bu konuları geleceğimiz ve çocuklarımız için sorun, sorgulayın.
Kalın sağlıcakla…